تخریب؛ دستاورد حضور انسان در کوهستان

فاطمه باباخانی، زیست نیوز- فرقی نمی کرد چه فصلی از سال باشد،‌ حتی در هرم گرمای اواخر تیر هم یال منتهی به گردنه پر برف بود و با عبور از آن و سرازیری،‌ جز یخچال هایی که ممکن بود تو را به درون خود بکشد،‌ هیچ دیده نمی شد. تا به ییلاق ها برسیم،‌ زباله ای به چشم نمی خورد، تنها حیات وحش بود و انبوه درختان و دره هایی پرآب که لذتی وافر را در دل هر کوهنوردی ایجاد می کرد. اما این بار انبوه زباله ها اعم از تنقلات‌ وکنسروهایی که با رسیدن ما دره به چشم می خورد نشان از حضور انبوه افرادی داشت که پیشتر آنجا را برای فراغت و تفریح آخر هفته برگزیده بودند. این بار حتی گاه پوسته های نازک تنقلات را در یال منتهی به قله نیز می دیدیم. اما آیا زباله تنها تهدید کوهستان های ایران است؟ و آیا با پاکسازی عرصه های طبیعی می توان به آینده ای روشن برای حفظ آنها امید بست؟

محمود بهادری؛ مدیر آموزش گروه دیده بان کوهستان(انجمن کوهنوردان ایران) در این باره به زیست نیوز گفت: یکی از عوامل تهدیدکننده کوهستان های ایران،‌ بهره برداری ناپایدار از منابع طبیعی است. وی معدن کاری بی رویه و غیراصولی را یکی از این نمونه بهره برداری ها توصیف و اضافه کرد: به عنوان مثال ما چندی پیش شاهد احداث یک معدن سنگ آهن در کوه شاهو کرمان بودیم که این امر اعتراض گسترده جامعه کوهنوردی را به همراه داشت؛‌کوهنوردان سراسر کشور در اعتراض به این حرکت در این منطقه برنامه ای اعتراض آمیز اجرا کردند که خوشبختانه تا حد زیادی موجب توقف این کار شد.

وی کوه دماوند را از دیگر کوه های در معرض تهدید عنوان کرد و گفت: دماوند هم به لحاظ بام ایران و خاورمیانه و هم به لحاظ اساطیری برای ما اهمیت زیادی دارد، ‌با این حال ما شاهدیم دور تا دور این کوه معدن احداث شده است. البته با اعتراض هایی که صورت گرفته چند معدن از جمله در اطراف رینه تعطیل شدند اما همچنان در گزنه ما شاهدیم روزانه 10 تا 15 کامیون از معدن سرازیر شده و بخشی از کوه دماوند را با خود می‌برند.

محمود بهادری جاده کشی را از دیگر تهدیدات کوهستان های ایران برشمرد و اضافه کرد: احداث جاده های متعدد و عبور از آن مناطق کوهستانی در کنار تعریض جاده های کوهستانی مناطق روستایی از جمله مسائل صدمه زننده به محیط زیست کوهستان هستند.

گردشگری ناپایدار و استفاده از زمین های جنگلی برای ویلاسازی و خانه سازی از دیگر تهدیداتی بود که مدیر آموزش گروه دیده بان کوهستان به آنها اشاره کرد و گفت: در کنار این موارد ما با چرای بی رویه دام در دامنه های کوهستان نیز مواجهیم که موجب فرسایش خاک می شوند. با این چرای بی رویه پوشش گیاهی و بستر سبز و زنده کوهستان که نگهدارنده خاک ارزشمند و محدود کوهستان است توسط دام ها خورده می شوند؛‌ به این ترتیب با هر بارش مقداریاز خاک شسته شده و رسوب پشت سدها را بیشتر و عمر سدهای ما را کم می کند.

وی با اعلام اینکه گروه دیده بان کوهستان مهم ترین کار خود را در زمینه پژوهش، بررسی تغییر اقلیم در کوهستان ها قرار داده است افزود: این امر نیز یکی از تهدیدات اساسی در کوهستان های ایران به شمار می رود. گرمای بی رویه موجب آب شدن زودتر از موعد برف ها می شود، از سوی دیگر گرد و غبار و نشستن آنها بر برف ها نیز موجب تیرگی رنگ برف و آب شدن سریع تر آن ها با نور خورشید شده است.

میانکاله- عکس: وحید عامری

میانکاله- عکس: وحید عامری

بهادری درباره راه حل نجات کوهستان های ایران گفت: ما الان در کشورمان قانون های خوبی برای نجات و حفاظت از کوهستان هایمان داریم که تا حد زیادی می توانند جلوی تخریب های کنونی را بگیرند اما متاسفانه این قوانین به درستی اجرا نمی شوند. تعامل با جوامع بومی و محلی و طراحی و اجرای مشارکتی برنامه های حفاظتی از دیگر راهکارهای موثر پایدار برای نجات کوهستان های ایران است.

همکاری با گردشگران رو به گسترش علاقه مند به کوهستان برای دیده بانی کوهستان ، در کنار برگزاری کارگاه های آموزشی،‌ برنامه های ترویجی و پروژه های مشترک با سایر سازمان های دولتی یا خصوصی از دیگر مواردی است که گروه دیده بان کوهستان آنها را پیشنهاد و در راستای انجام آنها نیز تلاش می کند.

وی همچنین آموزش به کودکان برای ایجاد حساسیت نسبت به کوهستان ها را از اقدامات پایه و مهم برشمرد و اظهار کرد: کوهستان ها تامین کننده امنیت پایدار آب هستند و ما باید با توجه به نقش اساسی آنها در حیات انسان ها،‌ اقدامات لازم را برای پاسداشت آنها انجام دهیم.

این کوه نورد فعال و با تجربه روز جهانی در ادامه سخنانش کوهستان را تبریک گفت و در معرفی این روز افزود: از سال 2003، روز یازدهم دسامبر از سوی سازمان ملل، “روز جهانی کوهستان” نامیده شده است. هدف از این نام‌گذاری و اجرای برنامه‌های گوناگون به این مناسبت، دامن زدن به بحث‌ اهمیت کوهستان در چرخه‌ی حیات است. دیده بان کوهستان هر ساله برنامه های برای گرامیداشت روز جهانی انجام می دهد. از جمله این برنامه ها صعود به مناسبت این روز، برگزاری همایش و کار با رسانه ها و ارایه پیشنهاد و تلاش برای حفاظت بهتر کوهستان است.

با آلوده کردن کوهستان تنها مامن خویش را از بین می بریم

مژگان خسروی،‌کوهنورد و سنگ نورد باتجربه و از مربیان باشگاه هیربد که بسیاری از کوهنوردان را برای آمادگی در شرایط سخت آموزش می دهد، نیز در گفت و گو با زیست نیوز گفت: بیشتر مشکلات را طبیعت گردان و کوهنوردانی ایجاد می کنند که به شکل آماتور به عرصه های طبیعی سفر می کنند. آنها با بی تفاوتی و احساس عدم مسئولیت زباله های خود را در طبیعت ریخته و موجب آلودگی چشم اندازهای طبیعی می شوند.

وی کوچکترین ضرر چنین حرکت هایی را ایجاد چشم اندازهای نازیبا عنوان و اظهار کرد: آلودگی آب و خاک و مسموم کردن و مرگ حیواناتی که از این زباله ها تغذیه می کنند از دیگر نتایج چنین حرکت هایی است. ما سال هاست درباره فرهنگ سازی در حفظ محیط زیست سخن می گوییم اما اگر این کار درست انجام شده بود،‌نباید کوهنوردان و دوستداران طبیعت هر بار برنامه های پاکسازی مناطق کوهستانی،‌ جنگلی یا ساحلی را تدارک می دیدند و پس از خروج آنها نیز پس از یک دوره زمانی کوتاه شرایط به وضع سابق بازمی گشت.

این کوهنورد افزود: مردمی که در شهرها زندگی می کنند برای تنفس هوای سالم و پاکیزه به مناطق طبیعی پناه می برند. این مناطق تنها نقطه هایی از کره زمین هستند که سالم مانده و می توانند محل امنی برای انسان درگیر در شهر و مناسبات شهری باشند. اما با ویلاسازی های متعدد در مناطق کوهستانی در کنار آلودگی های گسترده منابع آبی و خاکی این انسان تنها مامن و ماوای خویش را نیز از بین می برد و طولی نخواهد کشید که جایی برای فراغت و آبی پاکیزه و غذایی سالم نخواهد یافت مگر اینکه تجدیدنظری جدی در رویکرد امروز خود قرار دهد.

از قله به یال و از یال به دامنه سرازیر می شویم،‌از جنگل انبوه هم می گذریم تا به دره برسیم،‌ به هر کوهنوردی که می رسیم خدا قوتی می گوییم و بعد به دنبال جایی برای اتراق می گردیم،‌جایی در میانه دشت و دره، با روشن شدن هوا و باز شدن دشت‌، منظره ای زشت و زیبا روبرویمان گشوده می شود. از سویی این سرسبزی مدام که ما را فراگرفته و از سوی دیگر گوشه گوشه زباله هایی که به جای مانده است، گروه های تازه ای با برآمدن روز به سمت دشت سرازیر شده اند،‌ تصور می کنیم حجم دیگری از زباله که قرار است تا شب باز در این دشت زیبا رها شود. نگاهی به پشت سر و راهی که از آن آمده ایم می اندازیم،‌ تا جایی که می توانیم کیسه های خود را از زباله پر می کنیم و بار دیگر به شهر بازمی گردیم.

http://zistnews.com/News.aspx?ID=10101

دسامبر 14, 2013 9:46 ق.ظ نوشته شده توسط : babakhani دیدگاه خود را بیان کنید
برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

کارگروه توانمندسازی در کارگروه ارزشیابی مشارکتی

کارگاه ارزشیابی مشارکتی پروژه توانمندسازی اجتماع محور به همت تیم مدیریت دانش (انجمن بوم پژوهان) و با حضور تسهیلگران انجمن های میانی و نمایندگان گروه های محلی از سه استان کرمانشاه، گیلان و سمنان در روزهای بیست و یک و بیست و دوم آبان ماه۱۳۹۴ برگزار شد.

با عضویت در خبرنامه تیرگان ، از آخرین رویدادها و اخبار آگاه شوید